Het thema van de 1e zitting, de startzitting, was de Rechten van het Kind
Beste jongere van de Speciale Adviesraad van het Comité voor de Rechten van het Kind,
Volwassenen hebben hun mond vol over rechten en plichten van jongeren maar vragen nooit eens wat de jongeren er zelf van denken. Dat hebben jullie vast al eens gemerkt, thuis, op school, op jullie werk of elders. Wij, de 18 experts van het Comité voor de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties, zijn het daar niet mee eens. We zijn ervan overtuigd dat jullie zinvolle dingen te vertellen hebben en geloven rotsvast dat we van jullie kunnen leren. Daarom willen we jullie hulp inroepen. Alvast bedankt dat jullie tijdens het komende parlementair werkjaar in de Speciale Adviesraad van ons Comité willen zetelen.
Het Comité voor de Rechten van het Kind is opgericht om op regelmatige tijdstippen een evaluatie te maken van de toestand van de kinderrechten in de wereld. We gaan na of landen wel genoeg respect hebben voor de rechten van kinderen en jongeren. Die rechten zijn opgesomd in een heel belangrijk document: het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind, ook wel het Kinderrechtenverdrag genoemd. In 54 artikels beschrijft die tekst welke rechten alle jongeren ter wereld hebben. Het recht op onderwijs, het recht op een eigen mening en het recht om beschermd te worden tegen seksueel misbruik zijn daar enkele voorbeelden van. Trouwens, het woord “kind” slaat niet alleen op kleuters en jonge tieners maar wordt gebruikt voor iedereen die jonger is dan 18 jaar. Een samenvatting van het Kinderrechtenverdrag vinden jullie als bijlage, de artikels van het verdrag zijn daarin gegroepeerd per recht.
Het Kinderrechtenverdrag is nog niet zo oud. In 1989 is het door de lidstaten van de Verenigde Naties opgesteld en goedgekeurd. Maar liefst 192 landen in de wereld hebben het Kinderrechtenverdrag ondertekend – in ambtenarentaal heet dat “geratifi ceerd” – en dat is uniek: geen enkele internationale wettekst is zo populair. Somalië en de Verenigde Staten zijn de enige twee landen die het Kinderrechtenverdrag nog niet hebben goedgekeurd. Door het Verdrag te ondertekenen, beloven landen dat ze er alles aan zullen doen om de rechten van jongeren te respecteren en te verdedigen. Aan die belofte moeten ze zich houden, het Verdrag is dus “juridisch bindend”. Echte straffen zoals geldboetes krijgen de overtreders niet. Maar als landen zich niet inzetten voor kinderrechten krijgen ze van ons Comité een slecht rapport. En dat is geen goede reclame voor het land.
Om de vijf jaar moeten regeringen trouwens een rapport schrijven over de vorderingen die ze maken op vlak van kinderrechten. Maar het Comité doet meer dan landen evalueren. We schrijven ook Algemene Commentaren. Dat zijn aanvullingen op het Kinderrechtenverdrag of interpretaties van de tekst van het verdrag. In de voorbije jaren heeft het Comité bijvoorbeeld Algemene Commentaren geschreven over onderwijs, instellingen voor mensenrechten, aids en de gezondheid van jongvolwassenen. De Algemene Commentaren zijn heel belangrijk. Rechters die in een rechtszaak elementen uit het Kinderrechtenverdrag toepassen, zullen zeker ook rekening houden met de Algemene Commentaren.
We willen jullie mening en standpunten over kinderrechten horen. Natuurlijk kunnen we niet de hele tekst van het Kinderrechtenverdrag gaan evalueren, dat zou veel te veel tijd kosten. Het allerbelangrijkste recht uit het Verdrag is misschien wel het recht op registratie. Wist je dat een op de drie kinderen na zijn geboorte niet geregistreerd wordt? Dat zijn naam niet in een geboorteregister ingeschreven wordt, kan later tot enorm grote problemen leiden. In de meeste landen kun je je zonder geboortebewijs niet inschrijven op school, geen beroep doen op medische voorzieningen, niet trouwen, stemmen of een huis kopen, en ga zo maar door. Maar omdat we vermoeden dat niemand van jullie dit recht op registratie zal betwisten, leggen we het niet ter discussie voor. Wel zouden we een aantal onduidelijke standpunten willen ophelderen. We willen graag horen wat jullie denken over de relatie tussen kinderrechten en drie concrete thema’s: seksualiteit, onderwijs en arbeid.
Wat verwachten we nu heel concreet van jullie, jongeren van de Speciale Adviesraad? Dat jullie bij elk van deze drie thema’s een advies schrijven, een aanvulling op één of meer artikels uit het Kinderrechtenverdrag. Tijdens de drie zittingen van de Speciale Adviesraad bespreken jullie telkens één van de drie thema’s – seksualiteit, onderwijs en arbeid. Bij elk thema willen we jullie vragen om te focussen op één deelaspect dat jullie zelf mogen kiezen. Bij seksualiteit kan je kiezen tussen een discussie over je rechten als je seropositief bent, het recht op voorlichting en het recht om je eigen partner en eerste moment van seks te kiezen. Op de zitting over onderwijs kunnen jullie kiezen uit het recht op onderwijs, het recht op kwaliteit en het recht op inspraak. En bij de discussie over arbeid heb je de keuze uit het recht op arbeid, het recht op een goede combinatie tussen arbeid en onderwijs, en het recht om je toekomst in eigen handen te nemen.
Samengevat: tijdens elke zitting van de Speciale Adviesraad discussiëren jullie over één subthema van seksualiteit, onderwijs en arbeid, om uiteindelijk tot een nieuw advies te komen.
Nog één opmerking. “Allemaal goed en wel,” hoor ik jullie denken, “maar wat voor zin heeft zo een Kinderrechtenverdrag als niemand er zich aan houdt?” Dat is een heel goede opmerking. Maar de discussie over de afdwingbaarheid van de kinderrechten is een technische en complexe zaak. Daar willen we het hier niet over hebben. Het is voor ons veel belangrijker om jullie mening over de kinderrechten zelf te kennen. Liefst recht voor de raap en ongezouten als het kan.